درباره تفکر عرفانی شهرام پازوکی*

  پازوکی یک استاد فعال دانشگاهی است که گرچه تنها یک کتاب مستقل تازه از او چاپ شده اما رساله دکتری و مقالات علمی پژوهشی اش نشان می دهد که شناخت قابل توجهی از غرب مدرن و از میراث فلسفی ما دارد و بدون تردید یک نویسنده فعال در حوزه عرفان و تصوف محسوب می شود و حتی در شناخت طریقه و سلسله های صوفیه هم اهتمام دارد (طریقه احمد غزالی... مجله ادیان و عرفان، پاییز و زمستان89، انتصاب سلاسل صوفیه به حضرت علی ع : اطلاعات حکمت و معرفت، شماره19). اما فارغ از تمامی کوششهای دانشگاهی او ، مسئله مهمی که در اینجا می خواهم مد نظر قرار بدهم دغدغه ویژه ای است که در تبیین نسبت نظر و عمل دارد. اساساً او معتقد به وحدت نظر و عمل است و حتی گفته که از منظر دقیق عرفانی تقسیم عرفان نظری و عملی تفکیکی کاملاً اعتباری است (جاویدان خرد، ش3، ص9).

درباره اینترنت و زندگی دوم*

به چه دلایلی باید از زندگی مجازی (زندگی دوم) پرهیز یا استقبال کرد؟ آیا می‌توان نسبت تعادلی بین زندگی اول و زندگی دوم برقرار کرد؟ اینترنت دو ویژگی دارد: 1. دنیایی مجازی است؛ 2. دنیایی شبکه‌‌ای است. نیچه افشا کرد که در این دوران «تن» فراموش شده است و می‌توان گفت مجازی‌بودن اینترنت یعنی جدایی تن از نفس. در عصر مدرن انسان‌ها پا‌در‌هوا شده‌اند و از آسمان بریده‌اند و در زمین هم نمانده‌اند...

علامه در نگاه آیت الله*

کتاب شمس الوحی تبریزی نوشته و گفته شاگرد فلسفی ، عرفانی و تفسیری علامه طباطبایی است. آقای جوادی در هر سه این رشته راه استاد را ادامه داد و در این کتاب هم  در سه بخش این سه را در آینه افکار استاد توضیح می دهد. قبل از آن در پیشگفتار کتاب در 14بند مهمترین نکات که توضیح و بیان آن در مورد شناخت علامه ضروری است را نوشته است. شاید هم  بتوانیم بگوییم این14نکته مهم ترین اصول فکری است که شاگرد از استاد آموخته است[1].

مبانی، اصول و روش تفسیری ملاصدرا

نگاهی به کتاب مبانی، اصول و روش تفسیری ملاصدرا، نوشته مجید فلاحی، انتشارات حکمت

کتاب آقای فلاحی کتابی پژوهشی و پرمطلب و البته همراه با رویکرد انتقادی در مورد ملاصدراست  و در جشنواره فارابی شایسته تقدیر شناخته شده است. مطالعه این اثر به همه دانشجویان رشته های قرآنی و عرفانی توصیه می شود.

عشق با رنگ توحیدی* + فیلم

برای چندمین بار است که سریال یوسف پیامبر را دیدم و گریه کردم. بیشترین گریه و تأثیرپذیری ما  بیشتر از گفت و گو های این سریال بود. در این گفت و گو ها حقایق توحیدی اکثراً با بیانی عاشقانه نشان داده می شدند.

عشق زلیخا به یوسف عشق یک انسان به امام زمانش بود ولی متأسفانه خیلی ها از این سریال برداشت های سطحی و عوامانه ای داشتند.

کاگه موشا: تقابل توهم و واقعیت

فیلم سینمایی کاگه موشا (شبح جنگجو) ماجرای جایگزینی یک بدل (با سابقه دزدی) به جای یک فرمانده شجاع (شینگن) است به منظور مخفی کردن خبر مرگ او و جلوگیری از جنگ.

برای من این ایده فوق العاده جذابی است: رابطه واقعیت و مجاز. این رابطه (بین بدل و اصل یا توهّم و واقعیت) در طول فیلم جاری می شود. فیلم کاگه موشا اثری فلسفی از کارگردان شهیر ژاپنی- آکیرا کوروساوا- است که در عین اینکه در لایه بیرونی داستانی معمولی و شبه پلیسی را روایت می کند اما در لایه زیرین خود از یک مسئله مهم سخن به میان می آورد. نکته مهم این است که در روایت، اقتضائات سینمایی و قواعد فرم هم رعایت شده است. از این جهت فیلم الگویی مناسب است برای آنها که می خواهند سخنان عمیق را از طریق سینما بیان کنند.

سیاست عمل است*

تأملی در یادداشت داوری اردکانی در سوره اندیشه / دکتر داوری اردکانی زمان را به زمین پیوند زده است

  دکتر داوری اردکانی از آسمان به زمین آمده است. او سیاست خردمندانه را دوری از امور انتزاعی و «طرح‌های موهوم و هیاهوی بیهوده» می داند و در طلب سیاستی است که به حل و رفع مسائل و مشکلات مردم بیندیشد و بارها فهرستی از مسائل و مشکلات بسیار متنوع مردم را باذکر جزئیات ارائه می دهد: مسائل عدالت اجتماعی و اصلاح نظام‌های اداری و آموزشی و اهتمام به پاکیزه نگاه داشتن محیط زیست و سروسامان دادن به مؤسسات بهداشتی و درمانی و تدوین و اجرای برنامه‌های توسعه فرهنگی و اقتصادی و اجتماعی. او دعوت می کند تا از ابرها پایین بیاییم و پا بر زمین بگذاریم، لذا می پرسد: آیا نباید نگران بود که مبادا این سیاست در معرض خطر سرگردانی در ابرهای اوهام قرار گیرد و ناگزیر از زمین و سختی‌های زندگی مردم و از امکان‌ها و نیازهای زمان چشم بردارد؟ اینجاست که صریحاً می نویسد: سیاست، عمل است.

سر و گوش آب دادن در دنیای یک «محقق»*

ابن عربی وارث انبیاء ، ویلیام چیتیک، ترجمه هوشمند دهقان، 1393، نشر پیام امروز، 208صفحه

مطالب نوشته شده در مورد ابن عربی را به یک اعتبار می توان می توان به دو بخش تقسیم کرد: قبل از قرن بیستم و از قرن بیستم به بعد. از گذشته شارحان ابن عربی داشتیم اما ابن عربی پژوهان در دوران معاصر شکل گرفتند. یکی از ثمرات ابن عربی پژوهی شناخت مدون و همراه با اصول پژوهشی است. تا پیش از سده بیستم هیچ گزارش دقیقی از زندگی ابن عربی موجود نبود (ص29). در این میان، ویلیام چیتیک را باید نقطه اوج پژوهش غرب درباره ابن عربی و عرفان نظری دانست.

تفاوت دیالکتیک زنون و سقراط

زنون برای اثبات عدم امکان حرکت جدل (دیالکتیک) می کرد (کاپلستون، تاریخ فلسفه، ص68) و سعی می کرد نتایج متناقض و مضحک معتقدان به حرکت را نشان دهد (همو،69) این روش نشان دهنده هدف مشهور جدل یعنی اسکات خصم  است. اما دیالکتیک سقراط به قصد مامایی بود و میخواست دیگران به تولید (زایش)«تعریف» صحیحی از زندگی برسند. این روش گرچه همراه با خشم و رنجش و حتی تشویش خاطر یا تحقیر کسانی شود که نادانیشان آشکار شود (ص128) اما در هدف و نتیجه با دیالکتیک زنون متفاوت است. دیالکتیک سقراط گاهی عملاً به نتیجه قطعی نمی رسید (ص127). زنون جدل می کرد و سقراط اهل گفت و شنود بود اما روش هر دو با لفظ دیالکتیک یاد می شوند. تفاوت روش سقراط و زنون برای ما درس خوبی است که بدانیم همه چیز مخالفت ورزیدن نیست، با تعامل می توان به زایمان اندیشه رسید و نیز بدانیم ساکت کردن مخالف، پایان تفکر نیست.

عقل بخشش خداست و مایملک بشر نیست، هدایت به دست خداست و در روایات تحت همین عنوان، از مجادله نهی شده است. البته در قرآن دعوت به جدال به احسن شده است. به نظرم تقابل زنون و سقراط (با اغماض) نحوی تقابل مجادله و جدال احسن باشد. تفصیل مطلب بماند تا بعد...

دین دولتی، اصلاح یا استصلاح؟

این روزها عبارت دولت دینی دوباره محل مناقشه شده است. میخواهم از طریق تحلیل واژه استصلاح در این ماجرا وارد شوم.