مقاله «جنس مؤنث در قرآن و حدیث»

چکیده مقاله «جنس مؤنث در قرآن و حدیث»؛ ارائه شده در سمینار «ریحانه ی آفرینش»

مذکر و مؤنث از نظر اصل «عمل» و نتایجی که از اعمال نصیب انسان ها می شود هیچ تفاوتی ندارند اما از نظر قرآن بین دختر و پسر تفاوت است. غالب مباحث مربوط به زن و دختر،  به نقش مهم جنس مؤنث در خانواده اشاره دارد. آنچه که بیشتر در این مقاله مدنظر است استنطاق جایگاه سیاسی اجتماعی زن با لحاظ نمودن شرایط طبیعی و خلقی اوست. قاعده کلی در مورد جنس مؤنث و مذکر را می توان در یک تعبیر مشهور بیان کرد: «دختر رحمت است و پسر نعمت». دختر ضعیف است و خداوند به انسان ضعیف رحم می آورد اما پسر قوی است و خداوند به جای رحم بر قوی، از نعمتی که بر او داده شده سوال می کند. پرسش اصلی این است که با وجود تأکید بر ضعیف بودن، «عمل»  مؤثر و مأجور توسط جنس مؤنث چه معنایی دارد؟ باید بتوان با استفاده از قرآن و نگرش قرآنی به زن «عمل زنانه» را هم مطابق آن تعریف نمود. برای پاسخ به این پرسش ماجرای پادشاهی ملکه سبا و نقش مهم چهار زن در نبوت موسی (ع) تحلیل می شوند.

مقاله «جنس مؤنث در قرآن و حدیث»: دریافت

درباره «به سپیدی یک رؤیا»

به سپیدی یک رؤیا، فاطمه سلیمانی ازندریانی، کتاب نیستان

وقتی با یک رمان در مورد یک شخصیت معنوی دینی روبرو می شویم چند پرسش مهم به ذهن می رسد:

1.معنوی بودن شخصیت رمان چقدر به تصویر کشیده شده است؟ 2.رمان بودن اثر چقدر به چشم می آید؟ 3. سندیت تاریخی اثر چقدر رعایت شده است؟

نقدکتاب/ آسیب شناسی دینی بر اساس عقل معاصر

آسیب شناسی دینی، محمد اسفندیاری، نشرکویر، 1395

موضوع کتاب آسیب شناسی دینی نقد اندیشه و کنش دینداران است (ص11) و می توان گفت «آسیب شناسی دینداران» عنوان دقیق تر این کتاب است. در این مصادیق متعددی از مکتوبات قدیم و جدید برای مباحث آورده می شود که جدا از خود آسیب شناسی ها، کتاب را به مجموعه ای پرنکته از اطلاعات دینی و تاریخی تبدیل کرده است. خمود، جمود، تعصب، غلوّ، عوام زدگی، دنیای مدرن، سوء تبلیغ و تبلیغ سوء، قدرت محوری، تفسیر ارتجاعی از دین، سرسپردگی به عقیده حاکمان ومشهورات زدگی از جمله آسیب هایی هستند که در کتاب مورد بررسی قرار می گیرند.  انتخاب این کلمات همگی از آسیب های دینداری حکایت می کنند و نمی توان انکار کرد که همه این موارد به نوعی در دینداری آسیب ایجاد می کنند.

نکته اولیه در مورد کلیت این کتاب این است که در گذشته برای اصلاح وضعیت دینداری، بیشتر از «احیاء دین» سخن گفته می شد و اصطلاح آسیب شناسی دینی بیشتر متأخر است و  در صراحت عبارت این اصطلاح نوعی نگاه انتقادی به دین وجود دارد که متأثر از دنیای مدرن است. معیار آسیب شناسی در نظر نویسنده «عقل» است

زندگی، مرگ و دیگر هیچ/ نگاهی به فیلم «باد ما را خواهد برد»

  «باد ما را خواهد برد» برگرفته از شعر فروغ فرخزاد است که می خواهد بگوید بدون عشق، باد در کمین ماست.
معشوق کیارستمی «زندگی» است و او در این فیلم و در دیگر آثارش مدام زندگی را به تصویر می کشد. ماجرای این فیلم این است که یک گروه مستندساز برای ضبط مراسم سوگواری روستایی به سراغ یک پیرزن در حال احتضار می روند. اما بیش از آنچه که فکرش را می کنند برای مرگ زن انتظار می کشند. در روستا به شدت زندگی در جریان است: به جز یکی از شخصیتهای گروه، بقیه بیکارند پس اصلا نمایش داده نمی شوند!، گویا در این زندگی به حساب نمی آیند! در روستا فقط زنان و بچه ها دیده می شوند و در فصل تابستان مردان جوان  اصلا حضور ندارند چون دائما در حال «کار» هستند، زنان هم در حال کار زنانه ( و به تعبیری در فیلم، در حال شغل سوم) هستند. تولد به راحتی رخ می دهد اما مرگ همچنان مهمانان روستا را به حال انتظار می گذارد

خانه دوست کجاست؟ پاسخ های متفاوت سهراب و کیارستمی

فیلم « #خانه_دوست_کجاست؟ » به #سهراب_سپهری تقدیم شده است.

سهراب سپهری می گوید: کودکی می بینی/
رفته از کاج بلندی بالا/ جوجه بردارد از لانه نور/ و از او می پرسی/خانه دوست کجاست؟

#عباس_کیارستمی در فیلمش پاسخ عرفانی تری دارد و می گوید: اگر کودکی باشی /پیرمردی می بینی/ خانه اش کنار درختی خشکیده/ پنجره می سازد از چوب درختان/ از او می پرسی/ خانه دوست کجاست؟/ با تو خواهد آمد شب هنگام/ با هم از کنار پنجره ها می گذرید/ خانه آنجاست که او تو را راه برد

روزه، روزه خواری، عید فطر

  #روزه_خواری در ماه رمضان خیلی به چشم می آید. چون روزه عملی است که ماهیتی سلبی دارد نه ایجابی. از این جهت حسن این ویژگی روزه این است که ریا در آن نیست و از شدت اخلاص آن خداوند گفته «روزه مال من است و خودم جزای آن هستم». ولی  روزه داران هرچقدر زیاد باشند با کمترین روزه خواری فراموش می شوند و به عبارتی آنها در این جنگ رسانه ای به شدت مظلوم هستند! شاید اینجاست که غیرت الهی به کمک مؤمن می آید و روزه خوار را به شدت تعزیر می کند.
تنها جایی که پرده کنار می رود و می فهمیم روزه داران چقدر بودند(به جز دل تاریکی های لیله القدر) در روشنای #نماز_عیدفطر است. آنجا که نه در چارچوبها و زیر سقف، که زیر آسمان و در مقابل چشمان، آشکارا می گوییم: هذَا الْیَومِ الَّذى جَعَلْتَهُ لِلْمُسْلِمینَ عیداً وَلِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللّهُ عَلَیْهِ وَ الِهِ ذُخْراً وَشَرَفا وَ کرامة وَمَزِیْداً
در فاصله طلوع آفتاب تا اذان ظهر کمتر نمازی توصیه شده است. اما نماز عید باید در آشکارترین و پررفت و آمدترین زمان اقامه شود. این نمایش رسانه ای با ظهور امام مسلمین واجب می شود؛ آن وقت دیگر مؤمنین کاملا از مظلومیت خارج می شوند.

نگاهی به رمان «من او» / دل لرزان، زبان لرزان

  «من او» سرشار از مضامین دینی است: حجاب، رزق حلال، نماز، شخصیت درویش مصطفی و سیدمجتبی صفوی، شهید و شهادت. اما به نظر می رسد بیش از این محتوا و مضمون، فرم داستان است که اثر را مشهور کرده است طوری که در دیگر آثار رضا امیرخانی به این نحو تکرار نشده است.

از برخی اخبار و حواشی پیرامون نویسنده، می توان فهمید که برخی تعابیر و عناوین و ساختارهای داستانی آثار امیرخانی که دارای تازگی و خلاقیت هستند اتفاقی شکل گرفته اند تا با نگرش و آگاهی نویسنده. پس آیا بحث کردن در مورد این تعابیر و ساختارهای ادبی اشتغالی بیهوده است؟!

کتابی در پاسخ به یک پرسش: وِلایت یا وَلایت؟

   درباره نگرشهای عرفانی به ولایت فقیه بیش از آنکه در متون پژوهشی مطالبی دیده شوند در نقل های شفاهی از برخی بزرگان و اهل منبر مطالبی مطرح شده اند. کتاب «حکمت، معرفت و سیاست در ایران» رویکرد حکمی  عرفانی را در قالب پژوهشی و به صورت مفصل مطرح می کند و شاید مباحث مطرح شده در آن فصل الخطاب بسیاری گفته های بحث برانگیز و  خالی از دقت در این موضوع باشد.

درباره پنجشنبه فیروزه ای

هشدار: ممکن است با خواندن این یادداشت داستان لو برود! 

پنجشنبه فیروزه ای درباره یک اردوی دانشجویان شاگرد اول دانشگاه در مشهد است که برخی دانشجویان درگیر زیارت و برخی درگیر مسائل مربوط به ازدواج و عشق خود هستند و برخی درگیر هردو! و نکته مهم مسئله زیارت حقیقی و سیر از ظاهر به سوی باطن و حقیقت زیارت است.

پرسشی که خواننده را تا پایان درگیر خود می کند. چرا پنجشنبه؟ و چرا فیروزه؟

هنر انقلاب اسلامی در میانه جذابیت و شریعت

  هنر انقلاب اسلامی اکنون با موضوع «جذابیت در رسانه دینی»[1] مواجه است شهید آوینی هم در دغدغه های خود متوجه موضوع «جذابیت در سینما»[2] بود و نوشت: جذابیت «شرط لازم» است، اما «کافی» نیست، چون شرط کافی نیست نمیتوان در باب آن حکمی مطلق صادرکرد. جذب تماشاگر نمیتواند همه‌ی هدف فیلمسازی باشد، اگرچه جاذبیت اولین شرطی است که اگر وجود نیابد، مفهوم فیلم محقق نمیشود. پس، از این واقعیت نمیتوان حکمی استخراج کرد مبنی بر تأیید آنچه اکنون در سینمای تجاری میگذرد.» بعد از این مسئله است که می پرسد: « تا کجا میتوان از جاذبیت‌های سینمایی سود برد؟ و آیا تماشاگر باید خود را به هر جاذبه‌ای در فیلم تسلیم کند؟». پاسخ به این پرسش دغدغه هنرمندان انقلاب اسلامی بوده و باز هم نیازمند پاسخ است. رسانه انقلاب اسلامی در کشاکش این مسئله قرار دارد که چگونه ضمن حفظ شریعت جذابیت را هم حفظ کرد؟ باید بپذیریم که این مسئله به سادگی قابل اجرا نیست و سختی شرایط در زمانه مدرن مزید بر علت شده است.