تفکر توحیدی

وبلاگ هزار و یک حرف

تفکر توحیدی

وبلاگ هزار و یک حرف

این وبلاگ تلاشی برای تبیین تفکر توحیدی است

کانال تلگرامی رضاکریمی
https://telegram.me/karimireza1001

دیگر نوشته ها و اظهارات من

آدمهایی که با کتاب ارتباط می گیرند برخی فقط کتاب را دوست دارند و برخی علاوه بر اینکه کتاب را دوست دارند آن را می خوانند. برخی به سطح بالاتر می روند و یک کتاب خوان حرفه ای می شوند. از این بالاتر هم هست  آنها کسانی هستند که بدون کتاب احساس می کنند که  چیزی کم درند؛ آنها بدون کتاب احساس گرسنگی می کنند چون کتاب خوار هستند.

کتاب خوان حرفه ای را می توان یاد گرفت و تمرین کرد اما کتاب خوار کسی است که وجودش و با کتاب شباهت پیدا کرده است. پس در اینجا به ویژگی های یک کتابخوان حرفه ای اشاره می کنیم. خوردن کتاب به خود فرد بستگی دارد!

یک کتاب خوان حرفه ای:

  • کتاب را به خوبی می فهمد.
  • کتاب را به خوبی تحلیل و نقد می کند.
  • پیشنهادات خوبی برای کاستی های کتاب دارد.
  • با دیگران این کتاب را گفتگو می کند.

 

بخش اول: شناخت عمیق کتاب و معرفی مناسب آن

تا یک اثر ادبی یا هنری خوب فهمیده نشود خواندن و نقد و مباحثه در مورد آن به درستی اتفاق نمی افتد.

 1.خلاصه و کلیات و عناوین  اصلی کتاب و توضیح اجمالی فصول: یک خواننده خوب باید بتواند کتاب را خوب خلاصه کند و توضیح بدهد طوری که نمای کلی از اثر را ترسیم کند.

2.معرفی مؤلف ( + آثار و روش و دیدگاه های او): شناخت مؤلف و پاسخ به این پرسش که قبلا چه آثاری منتشر کرده است و افکار او در رابطه با موضوع کتاب چیست؟ به فهم عمیق تر اثر کمک می کند. اصولا نویسندگان بزرگ یک منظومه فکری دارند و بسیاری از آنها سیر اندیشه دارند و در طول زمان تغییر کرده اند. توجه به همه این نکات به خواننده برای شناخت بهتر اثر کمک می کند.

3.تبیین  موضوع کتاب و اهمیت آن: یک خواننده خوب اگر بداند که چرا موضوع کتاب و خواندن آن مهم است بهتر می تواند با آن ارتباط برقرار کند و از کنار جزئیات ساده عبور نمی کند. درک اهمیت کتاب و موضوع آن به صورت طبیعی دقت و تیزبینی خواننده را بالا می برد.

4.بیان اهداف کتاب و مهم ترین سؤالاتی که نویسنده کتاب سعی کرده به آن پاسخ دهد: هر نویسنده از نوشتن اثر خود اهدافی را عالمانه یا ناخودآگاهانه در ذهن دارد. توجه به این اهداف موجب می شود یا دنیای نویسنده نزدیکی صورت گیرد.

5. بیان بخشها و جملات مهم کتاب (باذکر دلایل این انتخاب): هر اثر نقاط اوجی دارد که در فهم کتاب تعیین کننده است. خواننده باید نقاط اوج را کشف کند و حتی برخی از فرازهای کتاب را جزء به جزء بخواند و بفهمد. چرا گه با همیشه با کلی گویی شناخت کافی حاصل نمی شود.

6. پیشنهاد کتاب­های مفید و مکمل دیگر در محوریت موضوع کتاب ( با ذکر دلایل پیشنهاد): برای نزدیک شدن به دنیای کتاب باید کتابهای مکمل را هم پیدا کرد و خواند. کتاب مکمل موجب برجسته کردن نکاتی می شود که با تک خوانی اثر ساده به نظر می رسیدند.

7. نظرِ بزرگان و کارشناسان درباره­ی کتاب و بازتاب اثر در جامعه و رسانه ها: یک خواننده نباید فقط احساس و نظر خود درباره کتاب را مدنظر قرار بدهد. توجه به نظر دیگران مانند کتابهای مکمل موجب توجه به نکاتی می شود که ابتدائاً ساده به نظر می رسیدند.

 

بخش دوم: نقد کتاب

نقد لزوما بیان اشکالات و معایب نیست. یک نقد خوب نقدی است که جایگاه و مقام یک اثر را مشخص کند. تعیین جایگاه اثر می تواند با بیان نقاط مثبت یا منفی محقق شود. برای نقد خوب توجه به چند مسئله مهم است.

1.رعایت اصول نگارشی (ویرایش ادبی و علائم نگارشی و زیبایی) و نقد شکلی: این نوع نقد را منتقدین مبتدی استفاده می کنند پس توصیه به منتقد این است که به اندازه خود و در حد ضرورت از نقد شکلی استفاده کند. هر چند گاهی ضرورت این نقد آشکار است مثل جایی که ناشر یا نویسنده مدعی رسم الخط خاصی هستند یا شکل کتاب ویژه است.

2. گویایی و وضوح متن، ادبیات مناسب و میزان موفقیت نویسنده در بیان نظرات خود: قبل از اینکه قضاوت کنیم که نویسنده چقدر درست نوشته، باید بفهمید چقدر واضح نوشته است؟ گاهی بعضی از سخنان صحیح، ناصحیح بیان شده اند.

3. نقد نتیجه گیری و قضاوتها و پیام های اخلاقی و فرهنگی و اجتماعی و.... نویسنده: یک نویسنده به صورت مستقیم یا غیر مستقیم اعتقادات خودش را در قالب های مختلف بیان می کند. نقد این اعتقادات که در اثر به خواننده ارائه شده اند هم بخش مهمی از کار یک خواننده حرفه ای است.

4.تحلیل سیر و انسجام و فصل بندی کتاب و بیان تناقض های و ناهماهنگی ها: گاهی اجزای یک اثر در جای خود مفید هستند اما ترکیب اجزا هماهنگ نیست و نویسنده خواننده را سرگردان می کند یا مطالب کتاب با همدیگر تناقض دارند.

5. بیان کمبودها و ناگفته های اثر: یک خواننده نباید فقط به خطوط سیاه اثر توجه کند بلکه نقاط سفید کتاب هم مهم هستند. به عبارت دیگر نباید فقط به آنچه گفته شده فکر کنیم بلکه آنچه گفته نشده هم باید مورد دقت قرار بگیرد.

6. مؤلف چقدر درست و مستند خواننده را قانع کرده است؟ سخنان خوب همیشه قانع کننده نیستند بلکه گاهی شعاری یا بدون در نظر گرفتن مخاطب بیان می شوند. هر کسی در کنار سخنان خوب باید توجیهات خوبی هم داشته باشد و درست و مستند استدلال کند.

7. مقایسه تحلیلی با دیگر آثار مشابه در آن موضوع: در نقد و تحلیل یک اثر نباید فقط خود اثر و نویسنده آن را ارزیابی کنیم. بلکه باید آن را با آثار مشابه مقایسه کنیم و ببینم که کدام اثر با اهداف مشابه موفق تر بودند؟

8. تحلیل دیدگاه دیگران درباره کتاب: توجه به دیدگاه کارشناسان و منتقدین درباره کتاب و تلاش برای تحلیل سخنان آنها و بیان نکات مثبت و منفی آغاز مباحثه در مورد کتاب است که در بخش سوم مفصلا و به صورت متقابل و بلکه رودررو مطرح می شود.

 

بخش سوم: نقد نقد

یک کتابخوان حرفه ای باید بتواند با دیگران در مورد یک کتاب مباحثه و گفتگو کند. نظرات آنها را خوب بشنود و بفهمد و در مورد آنها نقد و اظهار نظر کند. رعایت اخلاق، دقت و سرعت عمل، و انتخاب کلمات و جملات واکنشی مناسب موجب می شود سطح گفت و گو بالاتر برود.

 

بخش چهارم: جایگزینی کتاب

پیشنهاد بازنویسی کل کتاب یا یکی از بخشهای آن: منظور از جایگزینی کتاب و به جای نویسنده بودن این است که بر اساس موضوع و‌هدف، کتاب دوباره نوشته شود و منتقد بیان کند که اگر من بودم چه چیزهایی را می نوشتم تا بیشتر به هدف نوشته نزدیک شود.  جایگزینی همان بازنویسی است و فرد بازنویس می تواند بخش تازه ای یا سیر جدیدی پیشنهاد کند و دیگران را قانع کند که این پیشنهاد مؤثر و‌مفیدی است.

جایگزینی همیشه یک وظیفه خواننده نیست ولی در صورت انجام آن خواننده خود را به جای نویسنده قرار می دهد و شاید بتواند با اجرای درست جایگزینی معقول تر درباره کتاب فکر کند.

 

بخش پنجم: بیان مطالب

هر کسی که می نویسند یا می گوید علاوه بر سخن خوب گفتن باید خوب سخن بگوید. از نشانه های خوب سخن گفتن: منسجم، رسا؛ جذاب و خلاقانه و اخلاقی سخن گفتن است.

1.نظم در بیان و انسجام سیر مطالب: پراکنده گویی و آشفته گویی و شروع و پایان نامناسب موجب کاهش اثرگذاری سخنرانی یا نوشته می شود.

2. استفاده از کلمات و جملات گویا و رسا و واضح: وقتی یک مستمع کاملا نفهمد که شما چه می گویید ممکن است از گوش کردن به سخنان شما خسته شود و یا برخی از جملات مهم شما را نشنود!

3. جذابیت و نافذ بودن کلام: انسجام و وضوح همیشه خواننده را جذب نمی کند بلکه گاهی باید در مستعمین نفوذ کرده و آنها را برای شنیدن مشتاق کرد.

4. خلاقیت در بیان مطالب و استفاده از روشهای ابتکاری: خلاقیت می تواند استفاده از ابزارهای کمکی باشد یا تغییر در نوع زبان بدن و یا لحن گفتار.

5. رعایت اخلاق در ارائه مطالب: رعایت اخلاق، خصوصاً در مقام نقد و مباحثه و هنگامی که کتاب ضعف بزرگی دارد یا دیگران سخنان غیرمنصفانه ای بر زبان رانده اند، موجب می شود که هدف اصلی از نقد و کتابخوانی، که همان فهم و آگاهی است، فراموش نشود و جای خود را جدال بی حاصل ندهد.

  • رضا کریمی

نظرات (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است
ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی